Strona główna Artykuły Oferta Sklep Kontakt  

2007-12-17
Artykuł 1 - Rys historyczny


Za pioniera budowy systemów kanalizacji podciśnieniowej uznaje się holenderskiego inżyniera Charles’a T.Liernur’a (1828-1893), który w 1866 roku zbudował pierwszy na świecie system tego typu w mieście Harlem. Do miast posiadających kanalizację podciśnieniową wkrótce dołączyły : Amsterdam, Dordrecht, Leiden, Praga, Trouvielle, Hanau i Stansted. Wynalazca opatentował swoje rozwiązanie w Anglii , Holandii, Niemczech i Stanach Zjednoczonych.
Rozwiązanie Liernur’a mogło być zrealizowane dzięki maszynie parowej, która dała napęd do wytworzenia niezbędnego podciśnienie w zbiorniku podciśnieniowym i systemie kolektorów. Ścieki spływały z pojedynczych domostw grawitacyjnie do komór zbiorczych usytuowanych w ulicach (rys.1).


rys.1


Komory te pełniły rolę komór zbiorczych w dzisiejszym znaczeniu tego terminu oraz stanowiły przejście między kanalizacją grawitacyjną i podciśnieniową.Obsługa kanalizacji, zazwyczaj w nocy, ręcznie otwierała i zamykała zasuwy przy komorze zbiorczej, co powodowało cykliczne „odsysanie” z niej ścieków. Można powiedzieć, że ręczna zasuwa pełniła rolę dzisiejszego zaworu podciśnieniowego (opróżniającego). W kolejnej fazie ścieki systemem kolektorów trafiały do zbiornika próżniowego (fot.1).


fot.1


Jedną z ciekawostek jest przedstawiony na fot.2 pojazd z napędem parowym, dzięki któremu możliwe było opróżnianie komór zbiorczych. Było to rozwiązanie , które wykorzystywano gdy budowa systemu odbywała się etapami, tzn. komory zbiorcze w etapie pierwszym a system rurociągów podciśnieniowych oraz zbiornik w etapie drugim. Po wybudowaniu systemu pojazd ten mógł być pomocny w sytuacjach awaryjnych (fot.2).


fot.2


W literaturze światowej, Liernur wymieniany jest również jako jeden z pionierów budowy rozdzielczych systemów kanalizacji dla ścieków „szarych” i „czarnych”. Liernur był zwolennikiem rolniczego wykorzystania ścieków.

W dalszej kolejności, analizując historię rozwoju kanalizacji podciśnieniowej, należy wymienić nazwiska takich Francuzów jak Adrian Le Marquand’a, który opatentował w 1888 w Stanach Zjednoczonych system kanalizacji podciśnieniowej oraz Henri Gandillon’a. Ten ostatni wprowadził istotną zmianę w komorze zbiorczej, zastępując operację manualną otwierania przewodu podciśnieniowego, operacją w pewnym stopniu automatyczną. Końcówka przewodu podciśnieniowego zatkana była kulą, która była przez napływające ścieki unoszona a po opróżnieniu studzienki samoczynnie zamykała przewód.
W 1956 roku, szwedzki inżynier Joel Liljendahl zgłosił patent toalet , z których ścieki były odprowadzane przy pomocy podciśnienia. Następnie tenże inżynier wybudował w 1959 system kanalizacji podciśnieniowej na jednym z osiedli na północ od Sztokholmu. Od tego momentu rozpoczął się dynamiczny rozwój kanalizacji podciśnieniowej.
W 1968 roku szwedzka firma Elektrolux nabyła prawa do patentu Liljendahl’a. Z czasem go rozwinęła i poszerzyła ofertę. Kanalizacja podciśnieniowa znalazła zastosowanie na statkach w samolotach i na polach namiotowych. Od roku 1970 rozszerzono zastosowanie systemu na gromadzenie i odprowadzanie ścieków komunalnych i rozpowszechniano jako system Vacu-Flow.
Cały dział zajmujący się kanalizacją podciśnieniową został przez firmę Elektrolux sprzedany w roku 1985.Szczęśliwym nabywcą była firma IfO Sanitar AB ze Szwecji. Firma ta oferowała nabyte rozwiązania pod nazwą handlową EVAC.
W 1990 roku D.G. Quatfas kupił prawa do systemu EVAC i Vacu-Flow, udoskonalił i rozprowadzał jako system Qua-Vac.


Ze wspólnego „pnia”, jakim było rozwiązanie Liljendahl’a , wyrosły wszystkie liczące się na świecie firmy oferujące technologię kanalizacji podciśnieniowej. Są to :
* Qua-Vac
Jak już zostało nakreślone powyżej technologia firmy Qua-Vac w prostej linii pochodzi od Liljendahl’a. W pierwszych latach swojej działalności firma Qua-Vac oferowała 2” zawory membranowe, produkowane na tej samej zasadzie co zawory Elektrolux. W latach osiemdziesiątych firma stworzyła swój własny zawór 2” tłokowy , wyzwalany pływakiem. Do tej chwili jest to ich sztandarowy produkt, choć w ofercie posiadają również zawór 3” tłokowy produkowany w kooperacji z japońską firmą Inax (Iseki).
* Airvac
Ta amerykańska firma postrzegana jest na świecie jako wynalazca 3” zaworu tłokowego, który wprowadziła na rynek w 1970 roku. W 1982 roku w ofercie tej firmy pojawił się tłokowy zawór 2” . Włożyła ona również obok firmy Qua-Vac, największy wkład w rozwój nowoczesnego profilu kolektora podciśnieniowego oraz projektowanie stacji próżniowo-tłocznej.
* Roediger
Firma Roediger wprowadziła do swojej oferty technologię kanalizacji podciśnieniowej w roku 1978. Od tego czasu oferuje 2” zawór membranowy łudząco podobny do sprzedawanego wcześniej przez firmę Elektrolux.
* Iseki
Jest to firma z Wielkiej Brytanii, która w przeszłości była licencjobiorcą firmy Airvac. Z czasem stworzyła swój własny 3” zawór tłokowy.
* Flovac
To chyba najmłodszy światowy oferent technologii kanalizacji podciśnieniowej. Oferuje 3” zawór tłokowy, podobny w swej konstrukcji do zaworów Airvac czy Iseki.

Od roku 1956 powstało wiele mniejszych i większych firm, oferujących kanalizację podciśnieniową. Są wśród nich firmy duże, takie jak te wymienione powyżej, jak i mniejsze, oferujące rozwiązania w węższym zakresie (dla statków czy samolotów).
Nie sposób przy okazji tego artykułu nie wymienić polskiego naukowca, który w branży kanalizacji podciśnieniowej zasłynął jako wynalazca kanalizacji próżniowo-lewarowej. Jest to dr inż. Witold Olszewski, którego rozwiązania wprowadzono w życie w kilkunastu gminach w Polsce.

Literatura:

[1] - XVII Specjalistyczna Kursokonferencja Naukowo-Techniczna Pt: „Aktualna produkcja i wdrażanie nowych technik w branży wodno-kanalizacyjnej” 6-8.06.2002 w Łękocinie. Tytuł wystąpienia : Zasady stosowania kanalizacji podciśnieniowej.

Spis fotografii:

fot.1 – zbiornik podciśnieniowy w systemie Liernur’a, Amsterdam, lipiec 1873 (źródło: www.iwaponline.com).
fot.2 – pojazd z napędem parowym obsługujący system Liernur’a, ok.1900 roku (źródło: www.bronnenuitamsterdam.nl).


Spis rysunków:

rys.1 – rysunek z amerykańskiego patentu Liernur’a z podpisem autora i świadków, numer patentu 482439, rys. nr 4, 13 wrzesień 1892 (źródło: www.sewerhistory.org).

 REKLAMA